İletişim ve ulaşım alanında yaşanan çılgınca gelişmeleri konu alan sohbetler sırasında “dünya bir köy haline geldi” diye hayret eden ifade eden cümleler kurulur ya… İşte bugün sizlere, küreselleşme olarak nitelendirilen içinde yaşadığımız süreci çarpıcı bir şekilde yansıtan birkaç örnek sunmak istiyorum. Bakalım küreselleşme denilen olgu nasıl bir şeymiş.
Mevsimlerden kış… Marmara denizi kötü hava şartları nedeniyle köpürmekte… Fırtına sarsmakta açıkta seyreden gemileri… Dalga boyları giderek yükselmekte…
Avlanmak üzere Marmara"ya açılan ve Marmara adasına yakın bir noktada denizin sakinleşmesini beklerken hava şartlarının giderek kötüleşmesi üzerine riske girmemek için geri dönmeye hazırlanan gemi kaptanı, tam bu sırada geminin sonar cihazında bir orkinos sürüsünün yakınlarına doğru sokulmakta olduğunu görür.
Bilenler bilir. Marmara"nın orkinosu yabana atılacak cinsten değildir. Hani önceki gün gazetelerde Marmara denizi açıklarında yakalanan 2 metre boyunda 450 kg. ağırlığında bir orkinostan söz ediliyordu ya… Düşününki bunlardan yüzlercesi binlercesi…
Kaptan hemen telefona sarılır. Gecenin saat üçüdür. Aradığı kişi, İstanbul Üniversitesi"nde gelecek vadeden bir asistan iken, ani bir kararla akademisyenliği bırakıp Kumkapı balık halinde kabzımallığa başlayan genç bir işadamıdır. Yani patronudur.
Satabileceksen avlayalım, yoksa uğraştırma…
Aralarında geçen konuşma şudur; "Şef, biz Marmara Adası'nın açıklarındayız. Deniz çok çalkantılı, hoş bir hava yok. Giderek de kötüleşiyor. Tam dönmek üzere iken, şu an sonar cihazı iyi bir orkinos sürüsü göstermeye başladı. Yaklaşık şu boyda ve şu kadar ton civarında gözüküyor. Müşterin varsa bu zahmete ve riske girelim, yoksa geri dönelim." diyor. O da "bir bakayım, hemen ayrılmayın benden cevap bekleyin" diyor.
Malum, Japonların ünlü yemeği suşi orkinos balığından yapılıyor. Dünyada 800 bin ton üretilen orkinosun 500 bin tonu Japonya"da tüketiliyor, geri kalan 300 bin tonun büyük kısmı da çeşitli ülkelerdeki Japon restoranlarında kullanılıyor. Yeterli ağırlığa ulaşan orkinoslar taze olarak Japonya'ya gönderiliyor ve kilosu 15–20 dolar ediyor.
Tekrar gelelim bizim olaya. Mürekkep yalamış iyi dil bilen genç balık kabzımalımız hemen Japonya'daki müşterilerini arıyor… Çünkü saat farkı nedeniyle o sırada Japonya'da iş saati… Yani iş yaptığı adamlar ayakta. Balıkların vasıflarını söylüyor, elimizde şu boyda şu kadar ton orkinos var, lazım mı diye soruyor. Japon "aman hemen yollayın" diye cevap veriyor.
İyi de iş bununla bitmiyor elbette. Asıl bundan sonra başlıyor zamanla yarış. Henüz avlanmamış olan malı taşımak için acil kargo uçağı gerekiyor. Önce İstanbul havaalanını arıyor, ama bulamıyor, buradakiler müsait değil. Onun üzerine Mısır'ı arıyor. Mısır'da kargo uçağıyla anlaşıyor. “Çıkın yola, sabah İstanbul"da olun” diyor.
Hemen ardından fırtınalı denizin ortasında telefon bekleyen kaptana dönüyor, "Reis, tut orkinosları, sabaha karşı uçak havaalanında malları bekliyor olacak" diyor. Reis orkinosları tutup sahile yaklaşırken uçak geliyor. Sabaha karşı balıklar önce halde kamyona, çok geçmeden de uçağa yükleniyor. Marmara"nın orkinosları yaklaşık 11 saat sonra Tokyo"da Japon müşterilerin tabağına ulaşıyor.
Bu hadiseyi uzun zaman önce Bilgi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Aydın Uğur"dan dinlemiştim. Önceki gün Marmara"da yakalanan 450 kiloluk orkinosla ilgili haberleri okurken yukarıdaki olay geldi aklıma. Artık dünyanın nereden nereye geldiğinin takdirini sizlere bırakıyorum.
Kısacası küreleşme dediğimiz olay sıkça eleştirilere konu olduğu gibi handikapları kadar, kimi zaman fırsatları ile de çıkıyor karşımıza. Dünyanın gidişatını iyi kollayanlara ve elini taşın altına koyarak iş yapmak isteyenlere inanılmaz fırsatlar da sunuyor. Marmara"da oltaya takılan balık dünyanın öbür ucuna anına servis edilebiliyor. Biz bu süreci orkinos hikâyesi üzerinden anlattık. Elbette sizler de buna benzer çok sayıda örnekle karşılaşmışsınızdır günlük hayatınızda…
Hangisi ilginç dersiniz?
Dünyanın geldiği noktayı ve küreselleşme denilen olguyu izah etmemize yardımcı olacak birbirinden ilginç öyle olaylar var ki, insan hangi birini anlatacağını şaşırıyor. Bazı okuyucularımızın daha önce büyük ihtimalle bir yerlerde okuduğunu tahmin ettiğim bir örnekle son vereyim satırlarıma.
Dünyadaki ticaret hayatını çarpıcı bir şekilde yansıtan ve sınırların adeta ortadan kalktığını gösteren örneklerden biri de, İngiliz kraliyet ailesinin sevilen üyesi Prenses Diana'nın 31 Ağustos 1997"de ölümünü ele alan şu satırlardır.
İngiliz Prensesi Diana ile Mısırlı erkek arkadaşı Dodi el Fayed Paris"teki Alma Tüneli'nde geçirdikleri kazada öldüler. Yüksek düzeyde aldığı İskoç viskisiyle sarhoş olan Belçikalı sürücü Henri Paul'un kullandığı Hollanda motoruna sahip Alman marka otomobil kazada hurdaya döndü. Kazazedeler Amerikalı bir doktor tarafından Brezilya yapımı ilaçlar ile tedavi edilmeye çalışıldılarsa da kurtarılamadılar. Araçtakiler Japon motosikletli İtalyan paparazziler tarafından takip ediliyorlardı.
Yukarıdaki olayı anlatan yazıda şöyle bitiyordu satırlar. “Bu satırlar bir İtalyan tarafından muhtemelen Singapur"daki tesislerde Bangladeşli işçilerin yaptığı, Tayvan malı çiplerin ve Kore malı monitörlerin kullanıldığı bir bilgisayarda yazıldı. Büyük olasılıkla da bu bilgisayar Hintlilerin kullandığı kamyonlarla taşındı, Endonezyalılar tarafından yüklendi, Sicilyalı liman personeli tarafından boşaltıldı. İşte küreselleşme budur."
Bakalım daha neler göreceğiz. Yarının dünyasına hazır mısınız?
Kaynak
Prof. Dr. Osman Özsoy'un yazısı
